(Passieve) holdings en DBI: ook Europa kijkt fiscaal kritisch mee

Fiscaal misbruik: een actieve holding alleen is geen vrijgeleide

Een eerste ontwikkeling is het arrest van het Hof van Justitie van 15 oktober 2026 in de zaak Neo Group (C-203/25). De zaak betrof de weigering van de vrijstelling van bronheffing op dividenden van een Litouwse dochtervennootschap aan haar Cypriotische moeder. Centraal stond de vraag of ook sprake kan zijn van misbruik wanneer die moeder daadwerkelijk een economische activiteit uitoefent en dus geen loutere doorstroomvennootschap is.

De antimisbruikbepaling van de Moeder-dochterrichtlijn viseert constructies die zijn opgezet met als hoofddoel of een van de hoofddoelen een belastingvoordeel te verkrijgen dat het doel of de toepassing van de richtlijn ondermijnt, en die bovendien kunstmatig zijn. Dat laatste is het geval voor zover geldige zakelijke redenen die de economische realiteit weerspiegelen, ontbreken.

Het antwoord van het Hof is duidelijk: een daadwerkelijke economische activiteit op zich sluit misbruik niet uit. Een actieve moedervennootschap kan immers deel uitmaken van een keten van transacties waarvan sommige stappen kunstmatig zijn. Het onderzoek mag zich daarom niet beperken tot de activiteiten van de dividendontvangende vennootschap. Ook de overige verrichtingen binnen de structuur moeten worden bekeken, met inbegrip van transacties die vóór of na de dividenduitkering (in andere lidstaten) plaatsvinden.

Daarbij kan onder meer relevant zijn dat bedragen die overeenstemmen met de ontvangen dividenden uiteindelijk terechtkomen bij de persoon die de groep controleert. Dat hoeft niet onmiddellijk na de dividenduitkering te gebeuren. Ook verrichtingen die zich over een langere periode uitstrekken, kunnen in de beoordeling worden betrokken.

Betekent dit dat iedere doorstroming van dividenden verdacht is? Uiteraard niet. Het Hof benadrukt dat dergelijke aanwijzingen geen algemeen vermoeden van misbruik rechtvaardigen. De fiscus moet alle relevante feiten en omstandigheden objectief onderzoeken en aantonen dat de bestanddelen van misbruik aanwezig zijn.

Hoewel het arrest over bronheffing gaat, is de boodschap ook voor het DBI-debat relevant: niet alleen de substantie van de holding, maar ook de zakelijke logica van de volledige transactieketen verdient aandacht.

De volledige structuur onder de loep

Het Hof verduidelijkt bovendien dat het subjectieve bestanddeel van misbruik niet noodzakelijk bij de dividenduitkerende dochter zelf moet worden vastgesteld. Het kan volstaan dat dit wordt aangetoond bij een andere deelnemende groepsvennootschap of bij de natuurlijke persoon die aan het einde van de transactieketen het voordeel geniet. Ook op dat punt staat dus de volledige keten centraal, niet de geïsoleerde positie van één vennootschap.

Voor de praktijk bevestigt dit het belang van een goed onderbouwd dossier. Waarom werd de holding opgericht? Welke functie vervult zij binnen de groep? En welke zakelijke redenen verklaren de financiering, dividendstromen en daaropvolgende verrichtingen? Het verdient aanbeveling die motieven niet alleen voor de holding afzonderlijk, maar ook voor de structuur als geheel concreet te documenteren.

Substantie blijft het vertrekpunt

Bij dit alles mag de context van het misbruikarrest niet uit het oog worden verloren: het Hof sprak zich uit over een grensoverschrijdende dividenduitkering. De concrete beoordeling kan dus niet zonder meer naar elke Belgische groepsstructuur worden doorgetrokken. Dat neemt niet weg dat wij het belang van substantie blijven benadrukken. Voldoende substantie blijft voor ons een minimumvereiste voor een goed onderbouwde structuur. Het arrest toont evenwel dat die substantie in bepaalde gevallen op zichzelf niet volstaat: ook de zakelijke verantwoording van de volledige transactieketen moet standhouden.

Ons aanvoelen is dat hier binnen de fiscaliteit duidelijk iets beweegt. De aandacht voor de economische realiteit en de zakelijke onderbouw van groepsstructuren zal naar onze verwachting ook in de komende periode een belangrijk aandachtspunt blijven. Reden te meer om bestaande structuren tijdig tegen het licht te houden en niet pas bij een fiscale controle stil te staan bij hun verantwoording.

DBI en houdperiode: toch ook een lichtpuntje

Holdings worden dus steeds kritischer bekeken. Toch willen wij naast die toegenomen aandacht voor misbruik ook een lichtpuntje meegeven. In haar conclusie van 22 oktober 2026 in Caixa Geral de Depósitos (C-633/25) stelt advocaat-generaal Kokott dat de minimale houdperiode onder de Moeder-dochterrichtlijn niet voor elk bijkomend verworven aandeel afzonderlijk moet worden doorlopen wanneer de kwalificerende minimumdeelneming al voldoende lang wordt aangehouden. Voor vennootschappen die hun bestaande deelneming uitbreiden, kan dat een welkome verduidelijking zijn. Het gaat voorlopig om een niet-bindende conclusie, niet om een arrest. Volgt het Hof die benadering, dan kan daar ook voor de Belgische DBI-praktijk positief nieuws uit voortkomen. Wordt vervolgd.